O ΦΟΒΟΣ ΚΑΘ' ΕΡΜΗΝΕΙΑΝ ΤΟΥ KONRAD LORENZ

 O ΦΟΒΟΣ

ΚΑΘ'  ΕΡΜΗΝΕΙΑΝ ΤΟΥ KONRAD LORENZ

Ο φόβος αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και ισχυρότερα συναισθήματα του ανθρώπου. Από βιολογική άποψη δεν είναι παθολογικός ούτε κατ' ανάγκην αρνητικός· αλλά είναι ένας μηχανισμός επιβιώσεως. Ωστόσο, όταν υπερβαίνει τη λειτουργική του αποστολή, μετατρέπεται σε ανασταλτική δύναμη που περιορίζει την προσωπική ανάπτυξη, την ελευθερία της βουλήσεως και την αποτελεσματικότητα της δράσεως.

Εάν προσεγγίσουμε το ζήτημα μέσα από το πρίσμα του βιβλίου του Konrad Lorenz «Επιθετικότητα» (Das sogenannte Böse. Zur Naturgeschichte der Aggression, 1963), ο φόβος δεν εξετάζεται ως ανεξάρτητο ψυχολογικό φαινόμενο, αλλά ως στοιχείο της ευρύτερης ισορροπίας μεταξύ των ενστίκτων της επιθετικότητος, της φυγής, της άμυνας και της κοινωνικής συμπεριφοράς.

1. Ο φόβος ως βιολογικός μηχανισμός

Για τον Lorenz, κάθε έμβιο ον διαθέτει ένα σύνολο έμφυτων συμπεριφορικών προγραμμάτων. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκονται: η επιθετικότητα, η φυγή, η άμυνα, η αναζήτηση τροφής, η αναπαραγωγή.

Ο φόβος αποτελεί τον ψυχικό μηχανισμό που ενεργοποιεί κυρίως τη συμπεριφορά της φυγής και δεν αποτελεί, ακριβώς, «αδυναμία» αλλά έναν “διακόπτη” επιβιώσεως και το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτός ο διακόπτης ενεργοποιείται χωρίς πραγματική ανάγκη. Τότε ο άνθρωπος παύει να ελέγχει τον φόβο· ο φόβος ελέγχει τον άνθρωπο.

2. Η ενεργειακή θεωρία της επιθετικότητoς

Ένα από τα βασικά σημεία του Konrad Lorenz είναι ότι η επιθετικότητα δεν δημιουργείται αποκλειστικώς ως αντίδραση σε εξωτερικά ερεθίσματα, αντιθέτως, συσσωρεύεται εσωτερικώς ως ενέργεια και όταν αυτή η ενέργεια συναντά τον φόβο, δημιουργείται εσωτερική σύγκρουση όπου η μία δύναμη ωθεί προς τη δράση ενώ η άλλη προς την αποφυγή με συνέπεια τον δισταγμό, την παράλυση, την αμφιβολία και την απώλεια πρωτοβουλίας.

Ο Konrad Lorenz παρατηρεί ότι στα ζώα αυτή η σύγκρουση είναι συνήθως βραχεία ενώ στον άνθρωπο, χάρη στην ικανότητα προβλέψεως και αφηρημένης σκέψεως, μπορεί να διαρκεί πολύ περισσότερο, οδηγώντας σε παρατεταμένη αναστολή της δράσεως.

3. Ο φόβος ως αναστολέας της μαθήσεως

Κάθε νέα δεξιότητα απαιτεί τον πειραματισμό, το λάθος, την αποτυχία, την επανάληψη, όμως, ο φόβος φοβάται την αποτυχία με αποτέλεσμα να μην επιτρέπει την εμπειρία άνευ της οποίας, όμως, δεν υπάρχει μάθηση και παύει η ανέλιξη του ατόμου. Έτσι ο φόβος δημιουργεί έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο: φόβος → αποφυγή → έλλειψη εμπειρίας → μεγαλύτερος φόβος.

4. Ο φόβος στον ασκούμενο μιας πολεμικής τέχνης

Εδώ οι ιδέες του Konrad Lorenz αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο άνθρωπος φέρει ακόμη μέσα του μηχανισμούς που εξελίχθηκαν επί εκατοντάδες χιλιάδων χρόνων.

Εν προκειμένω, το σώμα δεν γνωρίζει αν βρίσκεται σε Σχολή Οπλασκίας, σε Σχολή Ιππασίας ή σε Τοξευτήριο, αλλά αντιλαμβάνεται μόνον ότι «υπάρχει απειλή»! Τότε παρατηρείται η αύξηση καρδιακών παλμών, η επιτάχυνση αναπνοής, η απελευθέρωση αδρεναλίνης, η σύσπαση μυών, ο περιορισμός της λεπτής κινητικότητας. Και οι αντιδράσεις αυτές μπορεί να είναι χρήσιμες σε πραγματικό κίνδυνο, αλλά δυσχεραίνουν την εκτέλεση σύνθετων τεχνικών που απαιτούν ακρίβεια και αυτοέλεγχο.

5. Η μεγαλύτερη παγίδα

Εδώ δεν «μετρά» ο φόβος έναντι του αντιπάλου αλλά ο φόβος της αποτυχίας. Ο ασκούμενος φοβάται μήπως εκτεθεί, μήπως γελοιοποιηθεί, μήπως χάσει, μήπως δεν ανταποκριθεί σε προσδοκίες. Και αυτός ο φόβος γίνεται πιο επικίνδυνος από τον ίδιο τον αντίπαλο.

Ο Konrad Lorenz θα ερμήνευε αυτόν τον φόβο ως σύγκρουση μεταξύ της φυσικής ορμής για δράση και των πολύπλοκων κοινωνικών μηχανισμών που χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο.

6. Ο φόβος και η επιθετικότητα

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του βιβλίου είναι ότι η καταπίεση της επιθετικότητας δεν εξαφανίζει την επιθετικότητα αλλ’ αντιθέτως την συσσωρεύει δίκην συμπιεζόμενου ελατηρίου με όλες τις συνέπειες της εκτινάξεώς του. Όταν ο άνθρωπος φοβάται συνεχώς να εκφραστεί η επιθετική ενέργειά του δεν χάνεται αλλά συσσωρεύεται και, τελικώς, εκρήγνυται στρεφόμενη κατά του εαυτού του υπό μορφήν άγχους ή ψυχοσωματικής εντάσεως ή εκδηλώνεται, αδίκως, εναντίον αδυνάμων στόχων.

Ο Konrad Lorenz, πολύ σωστά, υποστηρίζει ότι η υγιής εκτόνωση της επιθετικής ενεργείας μέσω δραστηριοτήτων όπως ο αθλητισμός και οι αγωνιστικές δοκιμασίες μπορεί να λειτουργήσει ως κοινωνικώς ωφέλιμος μηχανισμός.

7. Η σημασία της προπονήσεως

Η προπόνηση δεν έχει ως σκοπό να εξαφανίσει τον φόβο διότι κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο. Σκοπός μιας πλήρους προπονήσεως είναι να μετατρέψει τον φόβο σε πληροφορία και να μετατρέψει τον πολεμιστή όχι σε κάποιον που δεν φοβάται αλλά σε εκείνον που δεν θα επιτρέψει στον όποιον φόβο του να αποφασίσει αντί του ιδίου. Τίθεται, λοιπόν, ζήτημα αυτορρυθμίσεως αφού η επανάληψη δημιουργεί εξοικείωση, και η εξοικείωση μειώνει την αντίληψη της απειλής, επιτρέποντας πιο αποτελεσματική διαχείριση.

8. Η κυριαρχία επί του εαυτού

Σύμφωνα με τη λογική του Konrad Lorenz, η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι επί του αντιπάλου αλλά η ρύθμιση των ίδιων των ενστίκτων και, κατά τα καθ’ ημάς, η πολεμική τέχνη λειτουργεί ως εργαστήριο αυτοκυριαρχίας και αυτορρυθμίσεως όπου ο εκπαιδευόμενος μαθαίνει να μετασχηματίζει τον φόβο σε εγρήγορση, την επιθετικότητα σε ελεγχόμενη δύναμη, την ορμή σε πειθαρχημένη πράξη.

9. Η φιλοσοφική διάσταση

Ο φόβος γεννά πάντοτε μία εσωτερική επιλογή κατά την οποία ο άνθρωπος καλείται να αποφασίσει: «Θα αφήσω τον φόβο να καθορίσει τη συμπεριφορά μου ή θα τον εντάξω σε μία συνειδητή πράξη;»

Από αυτή την άποψη, η πρόοδος δεν είναι η εξαφάνιση του φόβου, αλλά η ανάπτυξη της ικανότητας να ενεργεί κανείς παρά την παρουσία του. Αυτή η ιδέα είναι συμβατή τόσο με τη βιολογική προσέγγιση του Konrad Lorenz όσο και με πολλές παραδόσεις πολεμικών τεχνών, οι οποίες αντιμετωπίζουν την αυτοκυριαρχία ως θεμελιώδη στόχο της ασκήσεως.

Συμπέρασμα: Σε συμφωνία με το πνεύμα του έργου του Konrad Lorenz, ο φόβος δεν πρέπει να θεωρείται εχθρός, αλλά φυσικός μηχανισμός που υπηρετεί την επιβίωση. Γίνεται ανασταλτικός όταν παύει να ανταποκρίνεται στην πραγματική κατάσταση και όταν κυριαρχεί στη λήψη αποφάσεων. Για τον ασκούμενο σε μια πολεμική τέχνη, η εκπαίδευση δεν αποσκοπεί στην κατάργηση του φόβου, αλλά στην καλλιέργεια πειθαρχίας, αυτογνωσίας και ελέγχου, ώστε ο φόβος να αποτελεί σήμα εγρηγόρσεως και όχι αιτία αδρανείας. Έτσι, η ουσιαστική πρόοδος δεν συνίσταται στην απουσία φόβου, αλλά στην ικανότητα να ενεργεί κανείς με διαύγεια και μέτρο ακόμη και όταν ο φόβος είναι παρών.

Αλλά, γιατί γράφτηκαν οι παραπάνω αράδες; Γράφτηκαν, διότι σε μία φοβική κοινωνία παρατηρείται σχεδόν ως κανόνας στους μαθητές πολεμικών τεχνών η κυριαρχία του φόβου στην λήψη των αποφάσεών τους με αποτέλεσμα την αποτυχία στον δρόμο που διάλεξαν και την αναπόφευκτην, άδοξην, "έξοδό" τους από την "ατραπό" που έδειξαν να επιλέγουν. Και, δυστυχώς, αυτό παρατηρούμε συχνά και στην Σχολή των "Ελλήνων Κενταύρων" όπου, πρωτίστως, ενδιαφερόμεθα για την ψυχικήν υγεία των εκπαιδευομένων μας, παρατηρώντας συχνά ότι, νέοι άνθρωποι, αδυνατούν να αυτορρυθμιστούν οδηγούμενοι εκ φόβου στην λήψη λανθασμένων αποφάσεων πάντοτε με δυσάρεστες συνέπειες! Και για τον λόγο αυτό δημοσιεύσαμε και το σχετικό βοήθημα "ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ & ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΥΤΟΡΡΥΘΜΙΣΕΩΣ". Δυστυχώς, όμως, είναι εμφανές ότι χειρότερη από τον ανεξέλεγκτο φόβο είναι η παράλειψη μελέτης πολλών χρησίμων των οποίων η γνώση θα προελάμβανε τις προαναφερθείσες δυσάρεστες συνέπειες.

Ο ΦΟΒΟΣ, ΜΕΤΑΞΥ ANDREI TARKOVSKY ΚΑΙ JIDDU KRISHNAMURTI

 Ο ΦΟΒΟΣ, 

ΜΕΤΑΞΥ 

ANDREI TARKOVSKY 

ΚΑΙ 

JIDDU KRISHNAMURTI

     Όταν ο Andrei Tarkovsky  παρουσίαζε την "Αποκάλυψη" μέσα στον καθεδρικό ναό του Ιωάννη στο Λονδίνο, διαφωνούσε σε ένα πολύ κρίσιμο σημείο με τον Jiddu Krishnamurti: Ενώ ο Ινδός φιλόσοφος στην ομιλία του "Φόβος και Χρόνος" επέμενε στην ύπαρξη του φόβου στο συνειδητό, στο υποσυνείδητο, αλλά και στο ασυνείδητο του Ανθρώπου, αντιθέτως, ο Ρώσος σκηνοθέτης αναφωνούσε ότι "ο Άνθρωπος γεννήθηκε ελεύθερος και χωρίς φόβο"! Υπαρκτός, λοιπόν, ή ανύπαρκτος, ο φόβος; Eνώ η δημοκρατία αποτελεί η ίδια ένα αδιέξοδο, η Φιλοσοφία δεν έχει αδιέξοδα διότι η σοφία συνεπικουρείται από την τέκμαρση η οποία, εν προκειμένω, επικαλείται τον συμπεριφορισμό ο οποίος καταδεικνύει, εκ του συμπεριφορικού αποτελέσματος, την ύπαρξη ή μη του φόβου όταν ο μη φοβούμενος (γενναίος) αποφεύγει τεκμήρια ανασφαλούς συμπεριφοράς, τουναντίον προς τον φοβούμενο (δειλό) ο οποίος επιδεικνύει τεκμήρια ανασφαλούς συμπεριφοράς. Εν ολίγοις...

...Ο γενναίος δεν επιτίθεται, δεν επιδιώκει να πλήξει, αλλά διεκδικεί τα δίκαιά του με γαλήνη και αυτοκυριαρχία ενώ απαντά με την αναγκαία και μόνον σφοδρότητα σε κάθε επίθεση. Αντιθέτως, ο δειλός, επιτίθεται υπό το κράτος του φοβικού πανικού του, ανάστατος και χωρίς αυτοέλεγχο, με αποτέλεσμα να προσφέρεται ως βέβαιος ηττημένος σε μία αναμέτρηση με τον ψύχραιμο και αυτοκυρίαρχο αντίπαλο.

     Το "τι" σημαίνουν όλα τα παραπάνω για μία Σχολή πολεμικών τεχνών όπως αυτή των "Ελλήνων Κενταύρων" είναι τόσο αυτονόητο ώστε να μη χρειάζεται περαιτέρω αναλύσεως... Το πόσο σημαντικό είναι για εμάς να μην εξισωθούμε ποτέ με τους υπόλοιπους κατακριτέους, είναι εκ των ουκ άνευ και το πόσο πρωτεύον είναι να μην αποτελέσουμε ποτέ μέρος του προβλήματος είναι αδιαπραγμάτευτο. Τώρα, το "πώς" θα είναι κατορθωτό να πορευθούμε επ΄ ευθείας, είναι και γνωστό και ..."μονόδρομος": Ας μην επιτρέψουμε ποτέ στο συρμώδες "δικαιωματιστικό εγώ" μας να τρώσει την υπαρξιακή μας "ασπίδα" η οποία ονομάζεται ν η φ α λ ι ό τ η τ α!  Διότι, μόνον ως νηφάλιοι μπορούμε να αποφασίσουμε και να δράσουμε νικηφόρα!

ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ

 ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΦΟΒΟΥ

     Πόσο "διαβαθμιστικά" καλούμεθα να διαχειρισθούμε τον φόβο στην Ιππασία ξεκινώντας από την προνοητικήν υπερβολή, επιτυγχάνοντας, τελικώς, την υπέρβαση αυτού του φόβου;

     Πόσα ενδιάμεσα στάδια καλείται να ανακαλύψει η εφευρετικότητα του Εκπαιδευτή ώστε να εμπεδώσει στον εκπαιδευόμενό του το αίσθημα της ασφαλείας;

     Πόσους κινδύνους "διαλαμβάνουν" αυτά τα στάδια, πόσους κινδύνους που ο Εκπαιδευτής πρέπει να υπερβεί με επιτυχία 100% (ούτε ελάχιστο λιγότερο...) αποφεύγοντας ενδεχομένως και μη αναστρέψιμες συνέπειες;

     Κι αυτό τα ενδιάμεσα στάδια πόσα υποδεέστερα "σκαλοπάτια" περιλαμβάνουν διατηρώντας σε συνεχή υπερένταση τον Εκπαιδευτή ώστε να προδιαγνώσει, να προλάβει και να υπερβεί τον ..."αιφνιδιασμό";

     Κι όμως, αυτή η διαρκής ίντριγκα με το απρόβλεπτο, η αναμέτρηση με το μοιραίο και η προδιαγεγραμμένη νικηφόρος κατάληξη αποτελεί την ηδονή του Εκπαιδευτή, την πραγματική "πληρωμή" του, απολαμβάνοντας, τελικώς τον εκπαιδευόμενό του όπως τον οραματίστηκε πριν ξεκινήσει αυτή την διαδικασία των ανεξάντλητων προκλήσεων! Αν το ...μεταφέρουμε, αυτό, στην ίδια την καθημερινότητα της ζωής θα καταλάβουμε πολύ περισσότερα για τον "ρόλο" μας στην επιφάνεια αυτού του πλανήτη...

2016-2019

ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΕΙΣ ΜΑΣ

Η Ελληνική Ομάδα Έφιππης Τοξοβολίας "Έλληνες Κένταυροι", έχει την καταγωγή της στον Οργανισμό "KASSAI" με Δάσκαλο τον ίδιο τον παγκόσμιο Πρωταθλητή Kassai Lajos,  λειτουργεί από το 2005 με μηδενικό δείκτη ατυχημάτων, είναι Μέλος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Έφιππης Τοξοβολίας (W.H.A.F.) και έχει τιμηθεί με δύο πρώτα παγκόσμια βραβεία και πολλές διακρίσεις.

Η Σχολή των "Ελλήνων Κενταύρων" δεν εισπράττει χρήματα και, βεβαίως και η Τοξοβολία προσφέρεται ΔΩΡΕΑΝ στους μαθητές μας, ενώ τους παρέχονται και Τόξα (κατασκευής "KASSAI").

Η Ομάδα των "Ελλήνων Κενταύρων" παρέχει στα Μέλη της μια πολυσχιδή και ολοκληρωμένη εκπαίδευση η οποία αποβλέπει στη δόμηση χρηστών και δυνατών χαρακτήρων!

Οι τακτικές Προπονήσεις διεξάγονται στους Αμπελοκήπους (κέντρο) και την πρόσβαση στον προπονητικό χώρο εξυπηρετεί η μπλε γραμμή του μετρό, στάση "Αμπελόκηποι".

Aνεξαρτήτως του περιορισμένου του χώρου, μπορούμε όλοι να προπονούμεθα κατόπιν συνεννοήσεως στο 6977764737 ορίζοντας, όπως καθένας ευκαιρεί, ημερομηνία και ώρα, τουλάχιστον 24 ώρες πριν. Αυτό επιτρέπει τον καλύτερο συνδυασμό Συνασκουμένων με την καλύτερη σχεδίαση προπονητικού προγράμματος.

Πλην των νεοπροσερχομένων, όλοι υποχρεούνται να αποδέχονται το Καταστατικό της "Ελληνικής Εφιπποτοξοτικής Εταιρείας", τον Κανονισμό Λειτουργίας της Ομάδος, να φέρουν την προβλεπόμενη αμφίεση των "Ελλήνων Κενταύρων" και να τηρούν τις οδηγίες των Εκπαιδευτών. 

ΚΑΤΑΝΙΚΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΦΟΒΟ

     «Πως είναι δυνατό να στέκεστε για φωτογραφία και το άλογο να μην το κρατάει κανένας και με το σκοινί ελεύθερο στα πόδια του σε κουλούρες; Σκεφτήκατε τι μπορεί να συμβεί αν το άλογο αρχίσει να τρέχει και το σκοινί μπουρδουκλοθεί στα πόδια του;» μας ρωτά η φίλη μας κ. Ι. Κ., αναφερόμενη στην παραπάνω φωτογραφία.

     Αγαπητή μας φίλη, η ερώτησή σας είναι πολύ εύλογη για κάποιον ο οποίος αγνοεί το πολυδιάστατο εκπαιδευτικό πλαίσιο που διέπει την Σχολή των "Ελλήνων Κενταύρων".

     Η Σχολή των "Ελλήνων Κενταύρων" δεν επιθυμεί να κατέχει ιδιόκτητους Ίππους αλλά χρησιμοποιεί για την εκπαίδευση των μαθητών της ξένους Ίππους ιππευόμενους κατά τις συνήθειες όχι της Φυσικής Ιππικής την οποία εμείς ακολουθούμε αλλά κατ΄εκείνες της "δυτικής Ιππικής". Επιλέξαμε εξ αρχής της λειτουργίας μας να μην έχουμε ιδιόκτητους Ίππους για την επαύξηση των ικανοτήτων των μαθητών μας ώστε να μην παραμένουν στάσιμοι χειριζόμενοι τους ιδίους Ίππους αλλά να εξελίσσονται χειριζόμενοι συνεχώς διαφορετικούς Ίππους, όπως ο κάθε διαφορετικός Ίππος μπορεί να εξελίξει τον χειριστή του επιπροσθέτοντας εμπειρία στον χειριστή-Ιππέα. Γι αυτό και συνεργαζόμαστε με διαρκώς εναλλασσόμενους Σταύλους, επιλέγοντας πάντοτε τους καλύτερους από τους υπάρχοντες.

     Έτσι, αναλαμβάνοντας έναν Ίππο ιππευόμενο με ηνίες, στομίδα, ανάσπαστο, σέλλα, μαστίγιο και σπιρούνια, από την πρώτη στιγμή και με ειδική εισαγωγική διαδικασία τον εκπαιδεύουμε να εργάζεται εξίσου αποτελεσματικά χωρίς ηνίες, χωρίς στομίδα, χωρίς ανάσπαστο. χωρίς σέλλα, χωρίς μαστίγιο και χωρίς σπιρούνια, έτσι ώστε να εμπιστεύεται πολύ καλύτερα τον Άνθρωπο και να εκτελεί την εργασία του με μεγαλύτερη κιναισθητική αποτελεσματικότητα αλλά και με την επιπλέον αποδοχή του Τόξου με όσα επιπρόσθετα αυτό σημαίνει. Βεβαίως, την όλη διαδικασία μέχρι την κατάληξη που προαναφέραμε δεν είναι δυνατόν να την εκθέσουμε εδώ λόγω εκτάσεως, όμως, σε αυτό το αποτέλεσμα καταλήγουμε σε ελάχιστο χρόνο λόγω των μεθόδων που ακολουθούμε και ο ίδιος Ίππος τον οποίο άλλοι ιππεύουν "αλυσοδεμένο" εμείς τον ιππεύουμε εντελώς ελεύθερο "δεσμών" με αποτέλεσμα την επαυξημένη ποιότητα ιππεύσεως και ως προς την ασφάλεια της συμπεριφοράς του και ως προς την ιππική ωφελιμότητα των μαθητών μας.

     Μέσα στο πλαίσιο της παραπάνω διαδικασίας βασικής "επαναφοράς" του Ίππου και κατά τους κανόνες της Φυσικής Ιππικής, εντάσσουμε πρωτίστως και την επαναφορά της ψυχολογίας του εναρμονίζοντάς την με την πλήρη αποδοχή του Ιππαγωγού-Ανθρώπου ως μέρους της ζωής του. Στη Σχολή μας ο κάθε ξένος Ίππος, από την πρώτη στιγμή της εντάξεώς του αισθάνεται ότι βρήκε την "αγέλη" του και τα ανθρώπινα πλάσματα που τον περιστοιχίζουν είναι το φυσικό του περιβάλλον από το οποίο δεν έχει κανένα λόγο να διαφύγει, να αποσκιρτίσει, να αποδεσμευθεί. Και αυτό δεν θα το αισθανθεί ποτέ ένας "αιχμαλωτισμένος"  τον οποίο δεσμεύουν "χειροπέδες" ή "ποδοκάκες"  αλλά ένας εντελώς ελεύθερος και αδέσμευτος ο οποίος από μόνος του κρίνει πλάι σε ποιον θα σταθεί. 

     Γι αυτό και πριν καν από την πρώτη εγγύς επαφή μας με κάθε νεο-εντασσόμενο Ίππο ακολουθούμε προκαθορισμένες διαδικασίες ["Κύκλο Προσεγγίσεως" κατά Klaus Ferdinand Hempfling, ειδική διαδικασία ρυταγωγήσεως κλπ κλπ] με αποτέλεσμα πριν εφιππεύσει ο μαθητής μας ο Ίππος να είναι απολύτως ευπειθής και συνεργάσιμος γενικώς με τον Άνθρωπο και ειδικώς με τους μαθητές μας.

     Τέλος, η Σχολή μας διατηρεί πάντοτε ένα ερευνητικό "μάτι" σε πολλές παραμέτρους που σχετίζονται αμέσως ή εμμέσως με την Ιππική αλλά και την ίδια την ζωή, σημαντικό μέρος της οποίας αποτελεί και η Ιππική τέχνη. Μία από αυτές τις παραμέτρους είναι και ο φόβος, τόσο του Ίππου όσο και του Ανθρώπου. Επ΄ αυτού διεξάγουμε πολυετή έρευνα και φροντίζουμε να κατανικούμε τις φοβίες των μαθητών μας έχοντας προηγουμένως ελαχιστοποιήσει ή και εκμηδενίσει τις φοβίες των Ίππων που εντάσσουμε στη Σχολή μας. Εκτιμώντας την μεγάλη σας εμπειρία ως υπερπηδητρίας εμποδίων, με καλότατη προαίρεση, θα σας λέγαμε ότι η αποενοχοποίηση των όποιων φόβων του Ιππέως τον οδηγεί στον ορθό "δρόμο" της Φυσικής Ιππικής τον οποίο και εμείς ακολουθούμε, απαλλάσσοντάς τον από κάθε άγχος και κάνοντας την Ιππική ωφέλιμη και απολαυστική.

ΦΟΒΟΣ

     Φόβος είναι το συναίσθημα ανησυχίας εμφανιζόμενο ως αντίδραση έναντι πραγματικού ή φανταστικού κινδύνου. Αναλυτικώς, ο φόβος είναι ένα αντανακλαστικό ψυχικό φαινόμενο οπτικής, ή ακουστικής, ή ιδεοληπτικής κλπ προελεύσεως. Επί παραδείγματι, βλέπουμε στην πραγματικότητα να μας πλησιάζει ένας ατίθασος Ίππος και αμέσως αναβιώνει στον εγκέφαλό μας η εικόνα ενός παρόμοιου ζώου και περιστατικού που γνωρίζουμε από την αρχέγονη προπατορική παράδοση  και η οποία εικόνα συνδέεται με κινδύνους για τον Άνθρωπο. Πάραυτα ο φορέας της εικόνας Άνθρωπος υποκύπτει στο συναίσθημα του φόβου αναλογιζόμενος τους κινδύνους ζωής που αντιμετώπισε το γένος του από προϋπάρξασα επιθετική συμπεριφορά προηγουμένων Ίππων οι οποίοι επετέθησαν και κακοποίησαν ή και εφόνευσαν άλλους ομοίους του.

     Φοβία είναι η ψυχοπαθολογική κατάσταση κατά την οποία ο πάσχων κατατρύχεται από αδικαιολόγητο ιδεοληπτικό φόβο κάτω από ορισμένες συνθήκες. Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται συνήθως ως δεύτερο συνθετικό της λέξεως που έχει ως πρώτο συνθετικό το αντικείμενο που προκαλεί τον φόβο, όπως, π.χ. «φωτοφοβία» ή «κροτοφοβία», ή «αγοραφοβία», ή «υψοφοβία» κλπ.

     «…Τα υπό συγκυρίης λυπήματα γνώμης, μύλης μεν τριφθείσης προς εαυτήν, οδόντες ημώδησαν, παρά τε κοίλον παριόντι σκέλεα τρέμει, όταν τε τήσι χερσί τις ων μη δείται αίρει, αύται τρέμουσιν, όφις εξαίφνης οφθείς χλωρότητα εποίησεν. Οι φόβοι, αισχύνη, λύπη, ηδονή, οργή, τάλλα τοιαύτα, ούτως υπακούει εκάστω το προσήκον του σώματος τη πρήξει, εν τούτοισιν ιδρώτες, καρδίας παλμός και τα τοιαύτα των δυναμίων».  [Ιπποκράτης]

     Ο φόβος από εξελικτικής απόψεως είναι άμεσα συνδεδεμένος με την ανίχνευση του κινδύνου άρα και την επιβίωση του είδους. Πρόκειται δηλαδή για μία συνιστώσα αμυντικής, ανθρώπινης, συμπεριφοράς.

      Ο Άνθρωπος είναι ένα από τα πλάσματα που υπόκεινται περισσότερο στον φόβο και εκτός από τον αρχέγονο φόβο για την ακεραιότητα και την επιβίωσή του, το γνωσιακό του επίπεδο συχνά τον εξαναγκάζει  να αναπτύσσει φόβους που αφορούν υπαρξιακά, ηθικά και φιλοσοφικά ερωτήματα.  Με τον φόβο του ίδιου του Ανθρώπου σχετίζεται και η ανάπτυξη των επιστημών προκειμένου ο ίδιος να ερμηνεύσει τον περιβάλλοντα κόσμο και να εξελιχθεί επί του ασφαλούς μέσα σ’  αυτόν.

     Έτσι, η ανθρώπινη  κοινωνία, αναγκαστικώς, θεμελιώνεται στο φόβο και, όσο πιο «οργανωμένη» είναι μια κοινωνία, τόσο τα θεμέλιά της εισχωρούν μέσα στο φοβικό «όρυγμα». Μια οργανωμένη κοινωνία είναι μια κοινωνία «περιτειχισμένη» από το «προπύργιο» της νομοθεσίας της οποίας η αποτροπή παραβιάσεως υπαγορεύει τον φόβο της τιμωρίας στους πολίτες.  Οι νέοι παιδαγωγούνται με τον έμμεσο φόβο της τιμωρήσεως στη περίπτωση ανυπακοής, μιας τιμωρήσεως με πολλά «πρόσωπα» κι εκφάνσεις οι οποίες γίνονται συνειδητές πολύ ενωρίς από τον Άνθρωπο, συνυφαινόμενες στον ψυχισμό του. Τα πάντα, σε μιαν οργανωμένη κοινωνία βασίζονται στην υποχρεωτική τήρηση κανόνων των οποίων κάθε παραβίαση επιφέρει κυρώσεις, συνέπειες, τιμωρίες και έναντι τούτων και ο εύλογος a priori φόβος!

     Aν και η απαρχή του φόβου και μέχρις ενός σημείου αυτού θεωρείται δείγμα φυσιολογικό και αποδεκτό, όταν ο φόβος ενταθεί από ένα σημείο και πάνω μετατρέπεται σε παθολογικό συναίσθημα. Και το οριακό σημείο της μετατροπής του φόβου από φυσιολογικό σε παθολογικό συναίσθημα δεν είναι επακριβώς καθορισμένο αλλά ποικίλλει κατά περίπτωση, άλλωστε, ο  νους είναι ένα πολύ εύθραυστο «κουκούλι» ώστε να είναι πολύ εύκολη μια μετάπτωση από την ψυχική υγεία στη ψυχική νόσο.

     Όπως και το καθόλου συμπεριφορικό πλαίσιο των πλασμάτων (και όχι μόνον του Ανθρώπου) έτσι και ο φόβος εξαρτάται από την γενετική συνιστώσα και συχνά παρατηρούμε τις αγχώδεις και φοβικές διαταραχές να τείνουν να εμφανίζονται σε μέλη της ίδιας οικογενείας, ενώ η συχνότητα εμφανίσεως να είναι μεγαλύτερη σε μονοζυγωτικούς από ό,τι σε διζυγωτικούς δίδυμους αδελφούς. Η κληρονομικότητα, δε, του φοβικού χαρακτηριστικού δεν αποτελεί υπόθεση μονογονιδιακής μεταβιβάσεως αλλά για κάτι πιο σύνθετο, μια, θα λέγαμε, πολυγονιδιακή-πολυπαραγοντική διαδικασία η οποία περικλείει και τον περιβαλλοντικό παράγοντα.

     Αν και είναι, πλέον, επιστημονικώς, παραδεδεγμένη η συντριπτικότητα της συμπεριφορικής διαμορφώσεως εκ της κληρονομικότητος και ότι το πλάσμα «γεννιέται» και δεν «γίνεται», αν και κανένα πλάσμα δεν γεννιέται ως “tabula rasa”, ο περιβαλλοντικός παράγων δεν θα πρέπει να αγνοείται ως προς την συμβολή της διαμορφώσεως τελικής συμπεριφοράς ασχέτως της μικρής ποσοστιαίας συμμετοχής του. Είναι, άλλωστε, εύλογη αλλά και ευνόητη η μερική επίδραση του περιβάλλοντος στη διαμόρφωση του τελικού υπαρξιακού μορφώματός μας. Όμως, η προδιάθεση να βιώσει κανείς ένα παθολογικό συναίσθημα έχει κυρίως μια γενετική βάση και αυτό αφορά σε όλο το εύρος των βιούμενων συναισθημάτων.

     Ιχνηλατώντας το συναίσθημα του φόβου και πολύ πριν καταλήξουμε σ΄ αυτό, διαπιστώνουμε μιαν αφετηρία του στο πολύ ηπιότερο συναίσθημα του άγχους το οποίο, όμως, αν και ηπιότερο, ψυχοπαθολογικώς, δεν είναι διόλου ακίνδυνο αφού κατά κανόνα καταλήγει στις βαρύτερες φοβικές του εκφάνσεις. Το άγχος, αν και δεν έχει, κατ’  ανάγκην, αιτιολογία συγκεκριμένου ερεθίσματος ο μη έγκαιρος έλεγχός του θέτει τον φορέα του σε μία γεωμετρική περιδίνηση μετά από ένα όριο της οποίας κάθε έξοδος από το ψυχοπαθολογικό πεδίο του φόβου είναι αδύνατη. Έτσι, αμέσως μόλις διαπιστώσουμε εμφάνιση άγχους είμαστε υποχρεωμένοι να δράσουμε ακαριαία ώστε να προλάβουμε την φοβική επιδείνωσή του η οποία είναι σχεδόν βέβαιη! Άλλωστε και αυτό το αρχήθεν απλό και ακίνδυνο άγχος πολύ πριν εξελιχθεί σε ψυχοπαθολογικό φόβο, κατά την κορύφωσή του εμπεριέχει την ψυχοπαθολογική διαταραχή της οποίας τα όρια με τον φόβο είναι δυσδιάκριτα, σχεδόν ανύπαρκτα.

     Το πεδίο στο οποίο ωριμάζει η ψυχοπαθολογία του φόβου και οι ανθρωπολογικοί παράγοντες οι οποίοι συντελούν σ’ αυτή τη βλαπτική ωρίμανση αποτελούν «υπόθεση» των ειδικών επιστημόνων. Ας προσπεράσουμε τη θεωρία του υποθαλάμου και/ή του προμήκους μυελού, τον δυσλειτουργούντα ιππόκαμπο εξ αιτίας ψυχοπιεστικών εμπειριών και τον ρόλο των γλυκοκορτικοειδών…

     Κατά την διδασκαλία της Ιππικής στο, πολεμικού χαρακτήρος, εκπαιδευτικό σύστημά μας, ο Εκπαιδευτής έχει καθήκον εξ αρχής να παρατηρήσει προσεκτικά τον μαθητή του και να διαγνώσει εγκαίρως (όσο ταχύτερα μπορεί…) κάθε ένδειξη άγχους και/ή φόβου ώστε να τον θεραπεύσει διότι ουδέποτε ένας φορέας άγχους και/ή φόβου εξελίσσεται σε σωστό Ιππέα και πολύ περισσότερο σε έναν επαρκή πολεμιστή! 

     Το «μάτι» του Εκπαιδευτού θα πρέπει να είναι απογυμνωτικό της συμπεριφοράς του μαθητού του πολύ πριν ο τελευταίος πλησιάσει Ίππο και να επισημάνει εγκαίρως, πολύ προ του «Κύκλου του Προσεγγίσεως», πιθανές αγχώδεις και/ή φοβικές ενδείξεις συμπεριφοράς. Αυτό το εισαγωγικό καθήκον του Εκπαιδευτού είναι απαρέγκλιτο και σε αυτό, όπως εφαρμόσθηκε από την έναρξη της λειτουργίας της Σχολής των «ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΕΝΤΑΥΡΩΝ» μέχρι σήμερα, οφείλεται και ο μηδενικός δείκτης ατυχημάτων κατά τα μαθήματά μας!

     Γίνεται, λοιπόν, κατανοητή η προτεραιότητα την οποία θα πρέπει να δώσει ο Εκπαιδευτής του συστήματός μας στη διάγνωση αγχωσικών και/ή φοβικών συμπεριφορικών δειγμάτων ενός μαθητού. Και ο Εκπαιδευτής της Σχολής των «ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΕΝΤΑΥΡΩΝ» δεν είναι απλώς ένας Εκπαιδευτής Ιππικής αλλά ένας πολυεπιστήμων βίου, αρωγός επί της ουσίας της εφιπποτοξοτικής Οικογενείας μας.