ΤΟ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΟΓΓΟΛΙΚΗΣ ΑΕΤΟΘΗΡΙΑΣ ΤΟΥ 13ου ΑΙΩΝΟΣ

 

ΤΟ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 

ΤΗΣ ΜΟΓΓΟΛΙΚΗΣ ΑΕΤΟΘΗΡΙΑΣ 

ΤΟΥ 13^ου ΑΙΩΝΟΣ

Erdene Zuu

Το σκέλος της οδικής μας προσεγγίσεως στο Kharkhorin, της μογγολικής πρωτεύουσας επί αυτοκρατορίας Τσέγκις Χαν, περιελάμβανε διαμονή μας σε γιούρτα μέσα σε καταυλισμό που εκτείνονταν στο εσωτερικό της μεγάλης πεδιάδος, καθημερινή Ιππασία και εκπαίδευση στην αετοθηρία με επίκεντρο το Μοναστήρι Erdene Zuu όπου ένας έμπειρος αετοθήρας μας περίμενε για να μυήσει σ΄ αυτή την υψηλή τέχνη. Η διαδρομή από το Ουλάανμπαατάρ μέχρις εδώ διήρκεσε πολλές ώρες με ένα ειδικό τζιπ που διέσχισε απέραντες καλοκαιρινές στέπες κι εκτός από τον σπουδαίο οδηγό μας, εδώ η συμβολή του συνοδού-μεταφραστή μας κρίθηκε πολύτιμη διότι κρατήθηκαν σημειώσεις μοναδικές στο είδος τους αφού ούτε στην Μογγολία δεν υπάρχει μία πλήρης γραπτή "αποτύπωση" της αυτοκρατορικής τέχνης της αετοθηρίας παρά μόνον κάποιες αναφορές στο χρονικό "Η Μυστική Ιστορία των Μογγόλων", στα περσικά χρονικά του  Ρασίντ αλ-Ντιν και στις κινεζικές καταγραφές της εποχής των Γιουάν. Έτσι, καταφέραμε, παραλλήλως με την πρακτική μας εξάσκηση στην αετοθηρία, να κρατήσουμε καθ΄ υπαγόρευση του Μογγόλου εκπαιδευτή μας ένα τυπικό αυτοκρατορικό "nerge" (αυτοκρατορικό κυνήγι με αετοθηρία) της εποχής του Τσέγκις Χαν (1206-1227) που θεωρείται όχι μία απλή κυνηγετική δραστηριότητα αλλά, κυρίως, μία στρατιωτική, πολεμική, άσκηση εκπαιδεύσεως αξιωματικών, μία πρακτική ελέγχου πληθυσμών και εδαφών καθώς και μία τεγκρική τελετουργία. Στο παρόν κεφάλαιο θα εξετάσουμε όχι την τεχνική της μογγολικής αετοθηρίας αλλά την επίσημη διοργάνωσή της όπως ίσχυε κατά τον 13ο αιώνα της παντοδυναμίας του Τσέγκις Χαν. 

Erdene Zuu

I. Χρονικό πλαίσιο και κλίμακα

Χρονικώς τοποθετείται τον χειμώνα ή κατά τις αρχές αρχές της ανοίξεως, η διάρκεια της όλης επιχειρήσεως είναι 1–4 εβδομάδες, η συνολική δύναμη που εμπλέκεται είναι 5.000 έως 20.000 Ιππέων και εκτυλίσσεται σε έκταση διαμέτρου 100 έως 150 χιλιόμετρα.

II. Η Αυτοκρατορική εντολή

Στο χειμερινό στρατόπεδο μέσα στην στέπα ο Χαγάνος εκδίδει διαταγή και καθορίζεται η περιοχή όπου συγκεντρώνονται tumen (στρατιωτικά σώματα 10.000) και καλούνται οι ευγενείς και οι αετοθήρες. Προηγείται μία θυσία προς το Τένγκρι (Ουράνιος θεός), μία πόση kumis (ζυμωμένο γάλα φοράδας) και ο όρκος πειθαρχίας. Σύμφωνα με την βασική διαταγή κανένα ζώο δεν πρέπει να διαφύγει, κανείς δεν ξεκινά να κυνηγά αυτοβούλως και κάθε ανυπακοή τιμωρείται με θάνατο.

III. Η περιμετρική ανάπτυξη του στρατού.

Διαδικασία που διαρκεί 2 έως 5 ημέρες με τις δυνάμεις να διασπείρονται σε τεράστιο κύκλο. Κάθε tumen καταλαμβάνει ένα τομέα και περιλαμβάνει έφιππους τοξότες, σημαιοφόρους, αγγελιαφόρους, αετοθήρες και κυνηγετικά σκυλιά. Η απόσταση μεταξύ των Ιππέων είναι 50 έως 200 μέτρα και ο κύκλος μπορεί να σχηματίσει περίμετρο 80 έως 150 χιλιομέτρων. Στόχος είναι να περικυκλωθεί ολόκληρο οικοσύστημα που περιλαμβάνει λύκους, ελεύθερους Ίππους, ελάφια, αντιλόπες, αρκούδες κλπ.

IV. Σύσφιξη του κύκλου

Αυτή η διαδικασία έχει διάρκεια: 3 έως10 ημερών και ο στρατός κινείται αργά από την περιφέρεια προς το κέντρο με την βοήθεια σημάτων, χρήσεως σημαιών, τυμπάνων, κυνηγετικών κεράτων υπό τον συντονισμό εφίππων αγγελιαφόρων. Δεν επιτρέπεται καμία ανάπτυξη πρωτοβουλίας βολής πριν διαταχθεί επισήμως, απαγορεύεται κάθε διάσπαση των γραμμών και κάθε πρωτοβουλία καταδιώξεως ζώου. Εν προκειμένω ο σκοπός είναι ο απόλυτος έλεγχος χώρου και ο συντονισμός της δυνάμεως. Κατ΄ αυτή την φάση προσομοιώνεται η πλήρης περικύκλωση του εχθρού.

V. Αετοθηρία

Όταν ο κύκλος στενεύει οι αετοθήρες αναπτύσσονται στις εξωτερικές χαράδρες, σε δασώδεις περιοχές, σε υψώματα ενώ χρησιμοποιούνται χρυσαετοί για την καταδίωξη αλεπούδων, λύκων, λαγών και νεαρών ελαφιών. Οι αετοθήρες αναλαμβάνουν τον ρόλο της αποτροπής της διαφυγής μικρών ζώων, της εκπαιδεύσεως νεαρών πολεμιστών μέσω της επιδείξεως μιας ευγενούς τέχνης και οι ευγενείς συναγωνίζονται στην επιδεξιότητα.

VI. Τελική σύσφιξη του κύκλου των δυνάμεων

Σε αυτή την φάση η διάμετρος του κύκλου περιορίζεται σε 5 έως 10 χιλιόμετρα και τα ζώα εγκλωβίζονται στο κέντρο. Κανείς δεν επιτρέπεται να σκοτώσει ζώο πριν ο Χαγάνος ρίξει πρώτο βέλος και δοθεί το αυτοκρατορικό σήμα ενάρξεως του κυνηγιού, ενώ οι παραβάτες εκτελούνται δημόσια.

VII. Η αυτοκρατορική θήρα

Ο Χαγάνος και οι πρίγκιπες ιππεύουν προς το κέντρο και, χρησιμοποιώντας σύνθετα τόξα κυνηγούν πρώτοι μεγάλα ζώα.

Ακολουθούν οι στρατηγοί, οι ανώτεροι βαθμοφόροι και έπεται ο στρατός. Η διαδικασία είναι απολύτως ιεραρχική και διέπεται από τάξη, όπως ακριβώς και εν πολέμω.

VIII. Ομαδική σφαγή και διανομή

Μετά το πρώτο αυτοκρατορικό χτύπημα επιτρέπεται γενική θήρα και απελευθερώνονται σκυλιά και αετοί. Όλα τα συλλεγόμενα νεκρά ζώα σφάζονται ομαδικώς και το κρέας τους μοιράζεται και πάλι ιεραρχικώς, πρώτα στον Χαγάνο, στους πρίγκιπες, στους στρατηγούς, στους βαθμοφόρους και τέλος στους στρατιώτες. Τίποτα δεν χάνεται, το κρέας αποξηραίνεται, τα δέρματα συλλέγονται και τα οστά αξιοποιούνται αναλόγως.

IX. Συμπόσιο και τελετή

Μετά το κυνήγι θα ακολουθήσουν μεγάλα συμπόσια, αφηγήσεις κατορθωμάτων, επιβραβεύσεις και στρατιωτικές προαγωγές. Το nerge λειτουργεί ως: πολιτική και στρατιωτική επιθεώρηση της αυτοκρατορίας.

X. Στρατιωτική ανάλυση

Το nerge είναι πλήρης προσομοίωση πολέμου και αποτελεί εκπαίδευση στην περικύκλωση εχθρικού στρατού, στην διατήρηση των σχηματισμών και τον συντονισμό χιλιάδων Ιππέων, στην διοίκηση πολλών, ταυτοχρόνως, μονάδων επί μεγάλων εκτάσεων, στην ψυχολογικήν αντοχή και, βεβαίως, στην πειθαρχία. Εδώ προσομοιώνονται τακτικές που αντιστοιχούν σε πραγματικό πόλεμο με κυκλωτική στρατηγική, προσποιήσεις υποχωρήσεως, συγκλίσεις δυνάμεων, έλεγχο πανικού κλπ, τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν στην κατάκτηση της Κίνας, στη Ρωσία, στην Περσία και στη Μέση Ανατολή.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

To Ιστολόγιό μας αποδίδει μεγάλη σημασία στην εγκυρότητα του περιεχομένου του και επιμελείται με μεγάλη προσοχή τα της εικονογραφήσεώς του. Έτσι, όλες οι αναρτήσεις του παρόντος Ιστολογίου βασίζονται σε προσωπική βιωματική γνώση, ατομική μας μελέτη και επαλήθευση με την εγκυρότερη, υπάρχουσα, βιβλιογραφία, διαχειριζόμενοι την μετάδοση της γνώσεως με την μεγαλύτερη, δυνατή, υπευθυνότητα, δεχόμενοι και οιανδήποτε διορθωτική παρατήρηση με ευγνωμοσύνη προς εκείνους οι οποίοι θα επιχειρούσαν να μας βελτιώσουν.

Erdene Zuu