ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΤΑΡΧΙΚΩΣ
Ο Ψυχίατρος Σίμων Αποστολίδης (1853-1919)
Δεν χρειάζονται απεραντολογίες για την κατάδειξη της μεγάλης σημασίας της πειθαρχίας και ιεραρχίας στις πολεμικές τέχνες, όπου, οίκοθεν νοείται η προτεραιότητά τους ως προαπαιτούμενα της επιδιωκόμενης νίκης. Βεβαίως δε, ουδεμία χρεία πλατειασμών έχει και η εννόηση της αξίας αυτών των δύο βασικών όρων ως προς τον υγιή και εύτακτο βίο εν προεκτάσει δε και στην ευημερία μιας ενός έθνους και μιας πολιτείας. Και τι πλέον αρμοδιότερος ενός καταξιωμένου νευροεπιστήμονος είναι να τεκμηριώσει του λόγου το αληθές;
Στον αείμνηστο Ψυχίατρο Σίμωνα Αποστολίδη (1853-1919) ο λόγος και σε δύο σελίδες του (184-185) από τις 494 του μνημειώδους έργου του «Αι Ψυχώσεις : Μελέται ιατρικαί, κοινωνιολογικαί και φιλοσοφικαί περί φρενοπαθειών» που εκδόθηκε το 1889 από το Τυπογραφείο της Βασιλικής Αυλής του Νικολάου Γ. Ιγγλέση:
Mε την εικόνα της δομής και λειτουργίας του ανθρωπίνου νευρικού συστήματος κατά νου, ο ειδικός νευροεπιστήμων, δεν αναφέρεται απλώς στην πειθαρχία και στην ιεραρχία ως προϋποθέσεων κατά φύση βίου, αλλά και συνιστά γι' αυτή την κατά φύση ένταξη το σ υ γ κ ε ν τ ρ ω τ ι κ ό ή α π ο λ υ τ α ρ χ ι κ ό σύστημα απορρίπτοντας το αποκεντρωτικό και επιρρίπτοντας την ευθύνη των διχογνωμιών και ερρίδων των ανθρώπων στις μεθοδεύσεις των πολιτικών παρατάξεων, συνιστώντας, μάλιστα, ότι μία υγιής πολιτεία θα πρέπει να εγκαθιδρύεται, ομοίως, στο πλαίσιο δομής και λειτουργίας του νευρικού μας συστήματος!
Από πλευράς περιεχομένου και επιστημολογικού πλαισίου το έργο είναι ιατρική, κοινωνιολογική και φιλοσοφική μελέτη περί «φρενοπαθειών» (ψυχώσεων), δηλαδή, μια προσπάθεια να αντιμετωπισθούν οι ψυχικές νόσοι όχι μόνο ιατρικώς αλλά και θεωρητικώς, κοινωνικώς και φιλοσοφικώς. Ανάμεσα στις ιδέες που φαίνεται ότι περιλαμβάνει είναι η εφαρμογή θεωριών εκφυλισμού και αταβισμού από την τότε σύγχρονη ψυχιατρική/εγκληματολογία ώστε να περιλάβει σε μια ευρεία κατηγορία «έκφυλων φρενοπαθών» διάφορες κοινωνικές και πολιτιστικές ομάδες/προσωπικότητες, από μάγους και θεομανείς μέχρι οπαδούς κοινωνικών/πολιτικών κινήσεων της εποχής. Η μελέτη είναι αναλυτική και πολυσέλιδη (περίπου 494 σελίδες) και αφορά σε ψυχικές νοσηρές καταστάσεις, «φρενοπάθειες» όπως ορίζονται με την επιστημολογική αντίληψη της εποχής. Ο συγγραφέας Σίμων Αποστολίδης επιχειρεί να ενσωματώσει τις, τότε, νέες επιστημονικές τάσεις στον χώρο της ψυχιατρικής με τη φιλοσοφία και τη σύγχρονη επιστημονική σκέψη, ειδικώς προς την κατεύθυνση που έβλεπε τον εγκέφαλο και την λειτουργία του ως ενιαίο με την ψυχή και την συμπεριφορά και απέναντι σε παλαιότερες «καθυστερημένες» αντιλήψεις. Από τα αποσπάσματα σχολιαστών σε μεταγενέστερες αναφορές προκύπτει ότι στο έργο περιλαμβάνονται αναλύσεις για ψυχικές καταστάσεις σε ιστορικούς και κοινωνικούς παράγοντες, σε συνδυασμό με παραδείγματα ιστορικών προσωπικοτήτων και ερμηνείες υπό το πρίσμα των τότε θεωριών για εκφυλισμό και ψυχική νόσο με κεντρικό άξονα την θέση ότι η φυσική/εγκεφαλική λειτουργία δεν μπορεί να διαχωριστεί από τη συμπεριφορά και την ψυχολογία, κάτι που στην εποχή του Σίμωνος Αποστολίδη επέδρασε στις εξελίξεις της νευροεπιστήμης και της φιλοσοφίας της επιστήμης. Πάντα ταύτα δείχνουν ότι αυτό το έργο μπορεί να ήταν μεταξύ των πρώιμων προσπαθειών στην Ελλάδα να συνδέσει την ψυχιατρική θεωρία με την κοινωνιολογική και φιλοσοφική ανάλυση στο ύφος των ευρωπαϊκών ρευμάτων της εποχής.
Ολόκληρο το έργο υπό μορφή pdf ΕΔΩ
